Het Mechanisme van Masochisme

Wat voor voordelen heeft het om masochistisch te zijn? Waartoe dient behoudens Sonja ons masochisme?

Een zinnig antwoord daarop lijkt de psycholoog Roy Baumeister [1] te geven in zijn boek Masochism and the Self. De essentie van zijn betoog vind je in een artikel van hem [2], nu 28 jaar geleden. Binnen de seksuologie is wat masochisme betreft Baumeister evenwel nog steeds toonaangevend. Ik vind het theoretisch model van Baumeister over masochisme ook het beste dat er is, al staat niet vast dat het juist is. Wetenschappelijke bewijsvoering is moeilijk. Het sluit wel erg aan bij mijn ervaringen en bij mijn eigen theoretische overpeinzingen over de samenhang tussen genderidentiteit en masochisme. Ik presenteer de visie van Baumeister reeds nu, omdat ik verderop bij bepaalde thema’s het theoretisch model van Baumeister erbij wil betrekken.

Eerst even wat masochisme volgens Baumeister niet is: het is geen psychische stoornis en masochisme is niet gericht op letsel van het eigen lichaam. Maar dat weten we allemaal wel.

De belangrijkste drijfveer van masochisme is te ontsnappen aan, wat Baumeister noemt, het zelf, aan datgene wat we  doorgaans zijn, het verliezen van onze identiteit. Masochisme wil ons tijdelijk, namelijk tenminste gedurende de SM sessie met Sonja,  tot een lagere staat van zelfbewustzijn brengen, waarin we alleen nog maar een lichamelijk (seksueel) object zijn. Masochisme is dus niet gericht op de destructie van ons lichaam, maar op de reductie van wie we zijn tot vrijwel niets. Op het volledig kraken van je ego. Maar er kan volgens Baumeister ook weer een nieuwe identiteit ontluiken, bijvoorbeeld die van slaaf van Sonja. Masochisme breekt onze dagelijkse drijfveren. Het zelf wil pijn vermijden, masochisme zoekt de pijn op. Het zelf wil zelf controle over zichzelf, masochisme wil die controle opgeven. Het zelf wil de zelfwaardering in stand houden of zelfs verhogen, masochisme zoekt vernedering.

Waarom zouden we dat willen, die reductie? Waarom geen controle meer over ons zelf, maar onszelf niet alleen overgeven, maar zelfs willen verliezen. Sonja stimuleert tijdens de sessies altijd zorgzaam het denken uitsluitend aan haar over te laten. Zij weet dat dat de kern is. Pas dan kun je jezelf kwijtraken en je overgeven. En zij kan je makkelijk overnemen, zodat je je kan laten gaan en zonder jezelf overblijft.

Het masochisme in je wilt dat je zelf ophoepelt. Af van de druk alsmaar te presteren, maatschappelijk te scoren, door de macht die je hebt overal en voor iedereen de verantwoordelijkheid te moeten nemen en aan alles en over alles te moeten denken. En naarmate je maatschappelijke positie toeneemt, wordt het steeds moeilijker aan de normen die je jezelf oplegt te voldoen. Gelukkig biedt dus volgens Baumeister masochisme een zeer krachtige time-out, indien je daaraan toegeeft en je echt aan Sonja durft over te geven. Een Amerikaans onderzoek A sexual profile of men in power van Sam Janus en Barbara Bess uit 1977 onder 80 commerciële top call girls en 30 sekswerksters die contacten hadden met het Amerikaans parlement, liet zien dat hun klandizie voor het merendeel uit masochistische politici en andere masochistische machtshebbers bestond. Mensen, die enige tijd wilden ontsnappen aan de stress van het voortdurend maar weer moeten. Zij wilden zich begrijpelijk tijdelijk verliezen in een meesteres zoals Sonja. Baumeister merkt in dit verband op dat masochisme het meest voorkomt in het moderne Westen en Japan.

Hoe dan ook, bij Sonja kom je als masochist dus volgens Baumeister zeker niet tot jezelf. Verre van dat. Je ontsnapt juist aan jezelf, maar natuurlijk niet aan Sonja. Gelukkig maar, want pas door je door Sonja te laten binden, kun je jezelf loslaten.

Getagd met
2 reacties op “Het Mechanisme van Masochisme
  1. Olga schreef:

    Dag Dolly,

    De kanttekeningen die je maakt bij het theoretisch model van Baumeister kan ik me voorstellen. Ik kan daar nu echter niet nader op ingaan, omdat ik dan reeds vooruit zou lopen op mijn column van februari.

    Groetjes Olga

  2. dolly schreef:

    Dank voor je mooie, heldere betoog, Olga. Voor het eerst dat ik hoor over Roy Baumeister, boeiend en veelzijdig!

    Ik heb moeite met de hantering van het begrip ‘zelf’ en van het masochisme als antithese daarvan. Je geeft als omschrijving (op basis van Baumeister) ‘datgene wat we doorgaans zijn’. Daarmee is denk ik het leven van alledag bedoeld, de dagelijkse routine en omgang. Maar heb jij bij overgave aan Sonja niet het gevoel dan pas bij uitstek ‘jezelf’ te zijn? Gaat die ‘ontsnapping’ niet naar waar je optimaal woont en je thuisvoelt? Bovendien, als je jezelf wil verliezen, laten ophoepelen, ben je het nog steeds zelf die dat wil. Het is een aspect van de psyche dat m.i. bij iedereen ingebakken zit (uiteindelijk doodsdrang?) maar zich in verschillende vormen en graden manifesteert.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.